Thủ tướng Thái Lan – Bãi nhiệm Paetongtarn, Srettha trở lại

Chính trường Thái Lan năm 2025 chứng kiến một biến động lớn khi nữ Thủ tướng Paetongtarn Shinawatra bị Tòa án Hiến pháp bãi nhiệm sau chưa đầy một năm cầm quyền. Cáo buộc vi phạm đạo đức công vụ liên quan đến một cuộc điện đàm bị rò rỉ đã dẫn đến quyết định phế truất, mở đường cho sự trở lại của cựu doanh nhân Srettha Thavisin trên cương vị người đứng đầu chính phủ.

Bà Paetongtarn, ở tuổi 39, từng là nữ thủ tướng trẻ nhất trong lịch sử Thái Lan. Bà là con gái út của cựu Thủ tướng Thaksin Shinawatra, một nhân vật có ảnh hưởng sâu rộng trong nền chính trị nước này. Sự ra đi của bà khỏi ghế thủ tướng và sau đó là vị trí lãnh đạo đảng Pheu Thai đặt ra nhiều câu hỏi về tương lai của dòng họ Shinawatra cũng như cục diện chính trị trước thềm tổng tuyển cử dự kiến vào tháng 3/2026.

Nữ Thủ tướng Thái Lan là ai?

• Paetongtarn Shinawatra là nữ thủ tướng thứ hai của Thái Lan, sau Yingluck Shinawatra (dì của bà).
• Việc bãi nhiệm dựa trên điều khoản đạo đức công vụ, tạo tiền lệ mới trong chính trị Thái Lan.
• Sau khi bị bãi nhiệm, bà từ chức lãnh đạo đảng Pheu Thai vào tháng 10/2025.
• Tân thủ tướng Srettha Thavisin là cựu doanh nhân, không có quan hệ huyết thống với gia đình Shinawatra.
• Các câu hỏi về ‘con ai’ phản ánh sự quan tâm đến dòng họ Shinawatra trong chính trường Thái.

Thủ tướng Thái Lan từ chức – Nguyên nhân và diễn biến

Lý do bị phế truất

Tòa án Hiến pháp Thái Lan ra quyết định bãi nhiệm bà Paetongtarn với các lý do chính: vi phạm đạo đức nghiêm trọng, không trung thực liên quan đến đoạn ghi âm cuộc điện đàm bị rò rỉ với lãnh đạo Campuchia Hun Sen, trong đó bà được cho là có “ối quan hệ nhân” với Campuchia – theo nguồn từ báo Nhân Dân và BBC Tiếng Việt.

Tòa cũng chỉ rõ bà không khởi xướng hoặc giám sát các cuộc đàm phán quốc tế và không đưa ra phản ứng nào trong vai trò thủ tướng khi vụ rò rỉ xảy ra, gây tổn hại đến danh dự quốc gia. Đơn kiến nghị bãi nhiệm của 36 Thượng nghị sĩ, do Chủ tịch Thượng viện Mongkol Surasajja trình lên, cáo buộc bà vi phạm các Điều 170 và 160 trong Hiến pháp về đạo đức và tiêu chuẩn chính trị.

Bà có từ chức thủ tướng trước khi bị bãi nhiệm?

Không. Trước khi bị bãi nhiệm, bà Paetongtarn không có kế hoạch từ chức và đã nộp đơn bào chữa lên Tòa án Hiến pháp, phủ nhận vi phạm đạo đức. Bà nhấn mạnh mục tiêu chấm dứt khủng hoảng, theo BBC và báo Lao Động.

Tân Thủ tướng Thái Lan là ai?

Srettha Thavisin – Người kế nhiệm

Ngày 5/9/2025, Quốc hội Thái Lan bầu ông Srettha Thavisin làm thủ tướng mới. Ông là một cựu doanh nhân bất động sản, trước đó từng bị Tòa Hiến pháp bãi nhiệm vì vi phạm luật khi bổ nhiệm nhân sự nội các – chính điều này đã mở đường cho Paetongtarn Shinawatra lên nắm quyền vào tháng 8/2024.

Ai tạm thời điều hành sau khi Paetongtarn bị đình chỉ?

Sau khi bà Paetongtarn bị đình chỉ chức vụ từ tháng 7/2025, ông Wechayachai (còn được gọi là Prommin Lertsuridej trong một số nguồn) tạm thời đảm nhiệm chức thủ tướng. Chính phủ khi đó hoạt động như một chính phủ lâm thời với quyền hạn hạn chế, theo Nhân Dân.

Thủ tướng Thái Lan Anutin Charnvirakul – Vai trò và lịch sử

Ông Anutin Charnvirakul là một chính trị gia kỳ cựu, từng giữ chức Phó Thủ tướng và lãnh đạo đảng Bhumjaithai. Mặc dù tên tuổi của ông thường xuất hiện trong các cuộc thảo luận về nhân sự, ông chưa từng chính thức giữ chức thủ tướng. Vai trò của ông trong chính phủ liên minh hiện tại vẫn là một nhân tố quan trọng, đặc biệt trong các vấn đề y tế và nông nghiệp.

Trong lịch sử gần đây, Thái Lan đã chứng kiến nhiều thủ tướng đến từ các đảng phái khác nhau. Danh sách các thủ tướng gần đây bao gồm Srettha Thavisin, Paetongtarn Shinawatra, và trước đó là Prayut Chan-o-cha. Sự luân chuyển liên tục phản ánh tính bất ổn của nền chính trị Thái Lan dưới tác động của Tòa Hiến pháp và quân đội.

Dòng thời gian các sự kiện năm 2024–2025

1. 28/8/2024 – Paetongtarn Shinawatra trở thành thủ tướng Thái Lan.
2. 29/8/2025 – Tòa Hiến pháp phế truất Paetongtarn vì vi phạm đạo đức công vụ.
3. 5/9/2025 – Quốc hội bầu Srettha Thavisin làm thủ tướng mới.
4. 22/10/2025 – Paetongtarn từ chức lãnh đạo đảng Pheu Thai.

Thông tin đã xác nhận và những điều chưa rõ

Bối cảnh chính trị và ý nghĩa

Việc Tòa Hiến pháp liên tục bãi nhiệm các thủ tướng – từ Srettha Thavisin đến Paetongtarn Shinawatra – cho thấy vai trò chi phối của cơ quan tư pháp trong nền chính trị Thái Lan. Dòng họ Shinawatra, với Thaksin và Yingluck từng bị lật đổ trước đây, tiếp tục là tâm điểm của các cuộc khủng hoảng chính trị. Sự ra đi của Paetongtarn khỏi vị trí lãnh đạo đảng Pheu Thai được xem là bước đi chiến lược để cải tổ tổ chức và chuẩn bị cho cuộc tổng tuyển cử năm 2026. Để hiểu rõ hơn về các khái niệm liên quan đến chức vụ và trách nhiệm trong bộ máy nhà nước, bạn có thể tham khảo bài viết Cán bộ – Định nghĩa và phân biệt với công chức, viên chức.

So với người dì Yingluck Shinawatra, Paetongtarn có nhiều điểm tương đồng: cả hai đều là nữ thủ tướng, đều đến từ cùng một gia tộc và đều rời ghế trong bối cảnh bị áp lực pháp lý. Tuy nhiên, Paetongtarn chỉ tại nhiệm chưa đầy một năm, ngắn hơn nhiều so với nhiệm kỳ của Yingluck (2011–2014).

Nguồn tin và trích dẫn

“Cựu Thủ tướng Thái Lan Paetongtarn Shinawatra tuyên bố từ chức lãnh đạo đảng Vì nước Thái.”

— TTXVN/Báo Nhân Dân (nguồn)

“Tòa Hiến pháp Thái Lan phế truất Thủ tướng Paetongtarn với lý do vi phạm quy tắc về đạo đức công vụ.”

— VnExpress (nguồn)

“Quốc hội Thái Lan bầu ông Srettha Thavisin làm Thủ tướng mới.”

— Báo Bảo vệ Pháp luật (nguồn)

Tổng kết: Những gì cần ghi nhớ

Chính trường Thái Lan năm 2025 chứng kiến sự thay đổi thủ tướng lần thứ hai chỉ trong 13 tháng. Paetongtarn Shinawatra – nữ thủ tướng trẻ nhất lịch sử – bị bãi nhiệm vì vi phạm đạo đức, sau đó từ chức lãnh đạo đảng để mở đường cải tổ. Người kế nhiệm Srettha Thavisin, một cựu doanh nhân, hiện đối mặt với nhiệm vụ ổn định đất nước trước thềm tổng tuyển cử tháng 3/2026. Để tìm hiểu thêm về một vụ việc pháp lý nổi bật, bạn có thể tham khảo bài viết Hoàng Hường bị bắt: tội gì, án bao nhiêu năm.

Câu hỏi thường gặp